बाराको अम्लेखगञ्जस्थित नेपाल आयल निगमको प्रादेशिक डिपोमा मोतिहारी–अम्लेखगञ्ज पेट्रोलियम पाइपलाइनमार्फत पेट्रोल आपूर्ति सुरु भएपछि इन्धन आयातमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ । विशेषगरी पेट्रोल पाइपलाइनबाट नियमित रूपमा आउन थालेपछि चालु आर्थिक वर्षमा पेट्रोल आयात झन्डै दोब्बर पुगेको निगमले जनाएको छ ।
डिपोका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा १ लाख ८४ हजार किलोलिटर पेट्रोल आयात भएको थियो भने चालु आर्थिक वर्षमा त्यो परिमाण बढेर ४ लाख किलोलिटर पुगेको छ । डिजेलको आयातमा भने सामान्य वृद्धि देखिएको छ । गत वर्ष ९ लाख किलोलिटर डिजेल आयात भएकामा यस वर्ष ९ लाख १५ हजार ६१३ किलोलिटर डिजेल भित्रिएको तथ्यांक छ ।
२०७६ सालदेखि डिजेल पाइपलाइनमार्फत ल्याउन थालिएको भए पनि पेट्रोल भने गत वर्षको फागुनदेखि मात्रै पाइपलाइन प्रणालीमा जोडिएको हो । यसअघि भारतको बरौनीबाट ट्याङ्करमार्फत पेट्रोल ल्याइने गरिन्थ्यो । अहिले भने भारतको मोतिहारी डिपोबाट पाइपलाइनमार्फत तेल पठाइन्छ, जुन अम्लेखगञ्ज आइपुग्न करिब चार दिन लाग्ने गर्दछ ।
डिपो प्रमुख अशोक साहका अनुसार पाइपलाइन सञ्चालनसँगै ढुवानी प्रणाली सहज र भरपर्दो बनेको छ । “पहिले स्थानीय बजारको आवश्यकताका लागि मात्रै पेट्रोल ल्याइन्थ्यो, अहिले देशका प्रमुख शहरहरूमा यहीँबाट इन्धन पठाइन्छ,” उनले बताए ।
हाल अम्लेखगञ्ज डिपोबाट थानकोट, पोखरा, विराटनगर, भैरहवा, जनकपुर र वीरगञ्जसहित २० जिल्लामा सरकारी तथा निजी पेट्रोल पम्पहरूलाई इन्धन आपूर्ति भइरहेको छ ।
पाइपलाइन सञ्चालनपछि निगमलाई आर्थिक तथा प्राविधिक रूपमा फाइदा पुगेको छ । ट्याङ्कर ढुवानीका क्रममा हुने चुहावट, चोरी, तस्करी, दुर्घटना र प्रदूषणमा उल्लेखनीय कमी आएको निगमको दाबी छ । निगमका अनुसार प्रतिलिटर करिब ३ रुपैयाँ ढुवानी खर्च बचत भइरहेको छ, जसका कारण वार्षिक १ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकम जोगिएको छ ।
अम्लेखगञ्ज डिपोमा हाल पेट्रोल १७ हजार ७४७ किलोलिटर र डिजेल २५ हजार ८४३ किलोलिटर भण्डारण क्षमता रहेको छ । यो मौज्दातले पेट्रोल ४–५ दिन र डिजेल ६–७ दिनसम्म बजार धान्न सक्ने निगमले जनाएको छ ।
यद्यपि पाइपलाइनबाट आयात बढे पनि पछिल्लो समय आन्तरिक बजारमा इन्धनको खपत भने घट्दो क्रममा छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढेपछि त्यसको असर नेपालमा पनि परेको हो । विशेषगरी अमेरिका–इरान तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजार अस्थिर बनेपछि उपभोक्ताले इन्धनको प्रयोग घटाउन थालेका छन् ।
यसअघि दैनिक औसत ५ हजार किलोलिटर डिजेल र २ हजार किलोलिटर पेट्रोल बिक्री हुने गरेको अम्लेखगञ्ज डिपोमा अहिले डिजेलको बिक्री घटेर ३ हजार ५ सय किलोलिटर र पेट्रोलको बिक्री १ हजारदेखि १ हजार ५ सय किलोलिटरमा सीमित भएको छ ।
निर्माण क्षेत्र प्रभावित हुँदा मटीतेलको खपतसमेत घटेको निगमले जनाएको छ । यद्यपि हाल बजारमा इन्धनको कुनै अभाव नरहेको र पर्याप्त मौज्दात सुरक्षित रहेको डिपो प्रमुख साहले बताएका छन् ।
